Viên ngọc chưa mài

Lâu nay, khách du lịch chỉ biết Quảng Ngãi có Khu di tích Sơn Mỹ (Sơn Tịnh) và gần đây có thêm Khu di tích bác sĩ – liệt sỹ Đặng Thùy Trâm (Đức Phổ).

Dân đi xe lửa Bắc – Nam thì biết Quảng Ngãi có cơm gà, đường phèn, đường phổi, mạch nha, kẹo gương… Rủ khách đi du lịch Quảng Ngãi thì được cười trừ kèm câu trả lời “Có gì đâu mà đi?”. Tôi đã từng đi khắp đất nước và nghiệm ra, chẳng có nơi nào ở Việt Nam mà không thể làm du lịch. Tài nguyên du lịch mỗi tỉnh thành đều có, cả tương đồng và khác biệt nhưng chỉ ở dạng tiềm năng, chưa thể khai thác hiệu quả ngay.

Người Việt thường nói “Bụt nhà không thiêng”.  Nhiều người đi khắp năm châu trở về kết luận “Du lịch Việt Nam, xét về tiềm năng, chẳng hề thua kém thiên hạ, chỉ thua cách làm, thua ở cách quản lý, thua vì thiếu những con người có ”Tâm” và “Tầm” với du lịch”. Tôi vẫn thường ra đề thi mở cho sinh viên khoa du lịch “Em hãy thiết kế chương trình tour (1 hoặc 2 ngày) để giới thiệu về quê mình. Nói rõ lý do sự lựa chọn này?”. Em nào không làm bài được, tôi thành thật khuyên “Nên chuyển ngành học, theo nghề khác”. Bởi trước khi đưa khách ra nước ngoài hoặc đón khách tới, phải biết rõ về quê hương và yêu đất nước của mình.

Bãi biển Sa Huỳnh

Từ Sài Gòn, chúng tôi bay ra Chu Lai (Núi Thành – Quảng Nam). Sân bay giáp ranh với Quảng Ngãi, máy bay nhỏ mà sân bay thì lớn.

Mỗi ngày có 2 chuyến khứ hồi TPHCM – Chu Lai, còn Hà Nội – Chu Lai thì cách ngày mới có. Anh Phạm Văn Thành, phó giám đốc sân bay Chu Lai cho biết “Khi hoàn thành vào năm 1969, lúc đó Chu Lai có đường băng dài nhất Việt Nam. Mở cửa lại từ năm 2005, đường băng vẫn còn nguyen vẹn không cần gia cố gì thêm. Sắp tới, sân bay sẽ mở rộng, tăng chuyến, tiến tới là sân bay quốc tế. Chúng tôi luôn ưu tiên cho du khách tới Quảng Nam và Quảng Ngãi”. Từ trên máy bay đã thấy biển bạt ngàn xanh trong, cát trắng mịn; xa xa thấp thoáng vịnh Dung Quất với nhà máy lọc dầu và tấp nập tàu thuyền.

Tổ hợp Chu Lai resort, Phi Trường resort nằm sát cạnh sân bay; giáp ranh Quảng Ngãi; được nối kết bởi Khu Du lịch Thiên Đàng có chung chủ đầu tư. Tổ hợp có bờ biển dài 12km, nối biển Chu Lai (Núi Thành – Quảng Nam) với Khe Hai (Bình Sơn – Quảng Ngãi). Biển chưa có khu dân cư nên hoang sơ, đẹp và cực kỳ quyến rũ. Cùng lúc có thể tắm biển ở 2 tỉnh. Chu Lai resort ấn tượng với tường bằng đá ong, phòng biệt lập, nhỏ nhất cũng 32m2. Trước phòng có sẵn mấy cây vối. Nếu thích cứ hái mấy lá, hãm uống thay trà, lại chữa được bệnh.

Bên cạnh là Phi Trường resort với những bàn gỗ tròn và giường ngủ nguyên khối, dày hơn 2 tấc, có đường kính hoặc chiều dài gần 3m! Tiếp đó là KDL Thiên Đàng với rừng dương điệu đàng và từng cụm 4 – 5 phòng chung một khối nhìn ra biển. Đá và gỗ là những chất liệu tạo nên phong cách riêng cho tổ hợp.

Ngoài bờ biển dài và đẹp, tổ hợp có khu bảo tàng tư nhân tầm cỡ Châu Á với hơn 10.000 hiện vật; từ bộ sưu tập súng thần công, có cả súng hỏa hổ mà Nguyễn Huệ từng sử dụng trong cuộc tổng tấn công thần tốc, quét sạch hơn 200.000 quân Thanh xâm lược vào mùa xuân Kỷ Dậu 1789; những hủ tiền cổ thởi Tây Hán (thế kỷ thứ  III) đến bộ sưu tập gốm sứ Đồng Nai; gốm nung Sa Huỳnh; văn hóa Óc Eo; văn hóa Chăm Pa; văn hóa Đại Việt; bộ sưu tập đồng hồ cổ… Ngoài ra, bảo tàng còn làm khách tham quan sững sờ kinh ngạc bởi những khối gỗ trầm hơn trăm ký, còn những khối gỗ hóa thạch nặng hàng tấn… – tất cả đều là mẫu vật gốc.

Cách đó chừng mươi cây số là nhà máy lọc dầu Dung Quất, có diện tích 338ha mặt đất và 471ha mặt biển, công suất 6 triệu rưỡi tấn mỗi năm, tổng vốn đầu tư hơn 3 tỷ USD. Doanh thu năm 2011 dự kiến 74.000 tỷ, đáp ứng 30% nhu cầu cả nước. Lâu nay Việt Nam chỉ xuất dầu thô và mua lại sản phẩm. Nhà máy lọc dầu Dung Quất là biểu tượng cho ngành kinh tế mũi nhọn – Dầu Khí, sản xuất xăng dầu “Made in Việt Nam”.

Hiện nay nhà máy đã mở cửa đón khách vào tham quan với những qui định nghiêm ngặt về an ninh và an toàn. Khách vào phòng chờ, xem phim tư liệu, nghe giới thiệu về ngành công nghiệp dầu khí và quá trình xây dựng nhà máy. Rồi được hướng dẫn lên đài Vọng Cảnh, phóng tầm mắt bao quát cả nhà máy hiện đại. Nghe như tim mình đập rộn ràng hơn với những tổ máy đang hối hả làm việc. Bằng ống dòm, khách có thể thấy rõ các tàu dầu thô đang nhả hàng cách đó mấy cây số. Xe đưa khách dạo quanh nhà máy rồi xuống cảng xuất sản phẩm, ngắm nhìn những bồn chứa khổng lồ, những giàn lọc tối tân, những đường ống dẫn chằng chịt và cảng biển sầm uất mà không cần qua tận Brunei hay Ả Rập Xê Út. Nếu có điều kiện thì dùng ca nô vòng quanh vịnh, nhìn nhà máy và cảng xuất sản phẩm từ trên biển và chụp hình với đê chắn sóng lớn nhất ASEAN.  Đê dài 1.600m, cao 11m, sâu 18m, mặt đế đê dưới biển rộng 75m, mặt trên đê rộng 10m…

Cần lắm sự đầu tư

Quảng Ngãi có các bãi biển đẹp như Sa Huỳnh (Đức Phổ), Mỹ Khê (Sơn Tịnh), Minh Tân (Mộ Đức), Lệ Thủy, Khe Hai (Bình Sơn)… Tôi thích nhất là bãi tắm Khe Hai trước mặt KDL Thiên Đàng. Nhưng  điểm nhấn của du lịch Quảng Ngãi là đảo Lý Sơn. Từ cảng Sa Kỳ (Sơn Tịnh) ra đảo Lý Sơn chỉ 25km – mỗi ngày có một chuyến tàu cao tốc, chở được hơn 100 người và một chuyến tàu chợ chở hàng và chủ hàng – chừng 50 người. Tàu cao tốc chạy mất 1 giờ còn tàu chợ thì 3 giờ.

Lý Sơn còn gọi là Cù Lao Ré hay nôm na là đảo Tỏi; là huyện đảo rộng 9,97km2, dân số chừng 21.000 người, có 2 đảo và 3 xã. Đảo Lớn có xã An Vĩnh và An Hải, đảo Bé có xã An Bình. Đảo có nhiều miệng núi lửa, chỗ nào cũng có đá ong. Ven biển là các bãi đá đen, còn gọi là đá cháy, vốn là nham thạch núi lửa. Đến Lý Sơn, tôi lại nhớ đảo JeJu – Hàn Quốc. Cũng có nhiều miệng núi lửa và toàn đá đen nhưng lớn hơn và cách họ làm du lịch thì tuyệt vời. Lý Sơn chỉ bằng 1/7 Jeju, biển đẹp hơn, nhiều món lạ nhưng du lịch gần như chưa có. Ra đảo phải ngủ lại đêm mà điện lúc không lúc có, toàn nhà nghỉ xập xệ.

Đường hẹp, cả huyện chỉ có 4 xe 15 chỗ cà tàng. Tôi không hiểu tại sao cả nước không lo được cho Lý Sơn có điện như đất liền? Tôi chẳng hiểu tại sao các nhà đầu tư không sắm mấy chiếc ca nô hoặc tàu nhỏ, để chở khách du lịch đi – về Lý Sơn trong ngày? Đi thuyền quanh đảo, bằng mắt thường, tôi cũng đã thấy vô số rạn san hô kì ảo, lung linh, hoành tráng…

Đảo Lý Sơn

Lý Sơn là cái nôi của đội hùng binh Hoàng Sa, bảo tàng sống về chủ quyền lãnh hải Việt Nam ở biển Đông với rất nhiều di tích và thắng cảnh. Âm Linh Tự và quần thể mộ gió là nơi thờ tự đội hùng binh Hoàng Sa và các chiến binh từng bỏ mình trên biển.

Chùa Hang (Thiên Khổng Thạch tự) trong hang đá tự nhiên, xây dựng cách đây hơn 300 năm. Trước chùa, những cây bàng vuông cổ thụ (có người gọi là cây phong ba?) mấy trăm năm tuổi, được các chiến binh đem giống từ Hoàng Sa về trồng. Chùa Đục, dưới chân miệng núi lửa, có tượng Phật Quan Thế Âm cao 27m nhìn ra đảo Bé. Đỉnh núi là miệng núi lửa, có giếng Tiên; đường lên đỉnh có 3 hang đá là những chùa nhỏ.

Lý Sơn có nhiều kiến trúc cổ độc đáo. Đó là quần thể đình làng An Hải, đền thờ Lăng Chánh, đền thờ Cá Ông, dinh Tam Tòa, dinh Bà Thiên Y Ana, các miếu tứ linh: Long – Lân – Quy – Phụng…Nhà trưng bày lưu niệm hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải có nhiều hiện vật quý, khẳng định chủ quyền lãnh hải Việt Nam ở Hoàng Sa – Trường Sa.

Chiều lên đỉnh Tò Vò ngắm hoàng hôn, còn sáng sớm đi xe ôm (đa phần là xe Honda 67) lên đỉnh núi Thới Lới đợi bình minh và xem Lý Sơn rộn rã ngày mới thì thật tuyệt. Thới Lới là miệng núi lửa khổng lồ, xưa có nguyên rừng cây cổ thụ, giờ chỉ còn bãi cỏ úa vàng, đang xây đập để giữ nước. Tôi không tin hiệu quả công trình vì miệng núi lửa trên cao chứ không phải dưới thung lũng như hồ Tuyền Lâm, Than Thở, T’nưng… Nếu có quyền tôi sẽ biến miệng núi lửa Thới Lới thành sân bóng đá du lịch quốc tế, đảm bảo “không đụng hàng”.

Một bãi đá đẹp trên đảo Lý Sơn

Gần đây Quảng Ngãi có thêm di tích quốc gia đặc biệt – Trường Lũy, làm bằng đá và đất, chạy dọc thượng đạo xưa, từ Trà Bồng – Quảng Ngãi đến An Lão – Bình Định. Theo nhiều nhà nghiên cứu, Trường Lũy dài hơn 200km được xây dựng từ thế kỷ 17-18. Có người còn quả quyết, Trường Lũy được xây dựng từ thế kỷ 12 như một công trình phòng thủ phía nam thành cổ Trà Kiệu. Cả công trình được tính toán công phu, sắp xếp khoa học, có hàng rào và hào chắn; bên trong là các đồn (lô cốt). Thành cao hơn 4m, rộng 2m5, không chỉ có ý nghĩa quân sự mà còn cả giao thông, kinh tế. Trước khi được công nhận, Trường Lũy bị hư hỏng nhiều do thiên nhiên và con người xâm hại, nhiều người dân địa phương chưa hiểu rõ, thậm chí không biết về di tích, đường xe lớn chưa vào được… Còn nhiều việc phải làm để biến Trường Lũy thành điểm hẹn của du khách. Quảng Ngãi còn có các danh thắng như núi và chùa cổ Thiên Ấn, mộ chí sĩ Huỳnh Thúc KHáng, thành cổ Châu Sa, di chỉ văn hóa Sa Huỳnh…

Ẩm thực Quảng Ngãi có nhiều món ngon nổi tiếng. Ngoài đường phèn, đường phổi, mạch nha, kẹo gương…còn có tỏi Lý Sơn. Loại tỏi trồng trên cát lấy từ biển, nhỏ tép, chắc, có vị rất riêng. Các món cá bống trứng, cá thái bai sông Trà; đồn đột (một loại hải sâm) Lý Sơn tiềm thuốc bắc; gỏi cá cơm; don (cùng họ với hến) trộn xúc bánh đa; dưa hấu An Tiêm; mắm nhum; cơm gà…, loại nào cũng tươi rói và đậm đà hương vị Quảng Ngãi. Trên đường từ miệng núi lửa xuống chùa Đục, tôi đã được ăn bữa cơm chay cực ngon ở động Ba, cạnh quán cơm chay Thanh Đạm. Tôi cũng đã tự tay hái và bổ ăn thử loại dưa hấu An Tiêm ngọt thanh dịu mát giữa trưa hè ở Lý Sơn. Buổi tối, theo mấy anh em phục vụ ở KDL Thiên Đàng đi bắt cua, mò ốc, câu cá về lai rai, cũng được kha khá. Hình như thưởng thức hải sản “chiến lợi phẩm” của mình ngon hơn mấy thứ mua ngoài chợ?

Ngoài đường bay Sài Gòn, Hà Nội; khách có thể đến Quảng Ngãi bằng xe lửa; xuống ga Tam Kỳ hay Quảng Ngãi cũng được; chỉ hơn 30 km là tới Chu Lai, Thiên Đàng. Tối thứ 5 lên tàu, trưa chủ nhật về tới nhà; cũng như đi Nha Trang, Đà Lạt, Phú Quốc…vào cuối tuần vậy. Tôi tin là nếu những người làm du lịch ở đây nỗ lực hơn và biết phối hợp với các đối tác thì du lịch Quảng Ngãi sẽ cất cánh. Quảng Ngãi sẽ là điểm hẹn kì thú với những ai thích vẻ hoang sơ của biển, cái độc đáo của các danh thắng, sự hấp dẫn của các món ngon và cả những tình cảm chân quê của bà con vùng biển. Từ Chu Lai hoặc Thiên Đàng cũng có thể đi Quảng Nam với tháp Chiên Đàng, hồ Phú Ninh, mỏ vàng Bông Miêu… cùng nhiều cảnh đẹp khác. Đến với Quảng Ngãi là tiếp sức cho ngư dân bám biển, bám đảo, giữ vững chủ quyền của đất mẹ mến yêu.

Nguyễn Văn Mỹ (Giám đốc Công ty Lửa Việt).